DEEL 6:
PAPENDRECHT EN DE HEERLIJKHEID EN DE HEREN EN VROUWEN VAN PAPENDRECHT EN MATENA

Door H.W.G. van Blokland-Visser

FAMILIE VAN GENDT UIT GENDT IN DE BETUWE
EN DE HEERLIJKHEID VAN PAPENDRECHT EN MATENA


Familiewapen:
      Een wit veld
      Met een dwarsbalk van rood
      Met daarin 4 Andries kruisjes van goud
Een familie van Ridders uit de Betuwe genoemd naar het stadje Gendt /gem. Lingewaard.
Deze roemruchte familie wordt bekend door:
pdrecht3b_1.jpg (64953 bytes)
(afb. 1 - HET WAPEN VAN GENDT/GENTE (Inscriptiones van Buchel); Papendrecht, te leen gehouden van Hollant in hoogen gerechte, eerst bij den huse van Brederode, groot 616 mergen. Anno 1415 stack heer Walraven de spade op den dijck, doch daerna heer Willem van Bredenrode daermede verlijt, gaf de heerlickheit over aen Aernt van Genth anno 1421, ende 'tselve vervallen sijnde door wanversueck anno 1476, daermede verlijt Reynier van Hemerten, vercocht anno 1480 bij Gijsbert van Hemerten aen Tielman Oem Godscalcsoon, wiens nacomelingen deselve hebben beseten totten jaere 1570, wanneer de erfgenamen van Willem Oem, leste heer van dat geslacht, die bij spadesteeckinge hebben verlaten aen 't gemeen van Alblasserweert, totdat anno 1625 dese heerlickheit bij coope ende transactie, ter seacke van oude pretensen, gecomen is aen Tielman van Muylwijck, oudtse soon van Mr Jan Muylwijck en Elisabeth Schoock, naeste leenvolger van Willem Oem.)

RIDDER WILLEM VAN GENDT
Geb: ca 1348 z.v. Willem v Gendt (ridder) en Cristine van Oyen. Hij trouwt met Agnes van Doornick.
Hij is Heer van Gendt, van Oyen, van Meerwijk enz. en heeft bezittingen in Kleef.
Kinderen:
Ca 1375 MARGARETHA tr Jan van Herlaer.
Ca 1379 AREND tr (1416)Mechteld v/d Leck.
Ca 1380 WILLEM tr Gerarda van Herlaer.
Ca 1382 WOUTER tr Heylwich v Herlaer.
Ca 1385 BARTOLD tr Margriet v Byland.

AREND VAN GENDT WILLEMZ Heer van Papendrecht 1421-1460
Geb: ca 1379 /overl: na 27-11-1455 z.v.Ridder Willem van Gendt Willemz en Agnes van Doornik.
Hij trouwt in 1416 met Mechteld v/d Leck geb: 1388/overl: 10-10-1430 d.v. Dirk v/d Leck en Gillisje v Kralingen
Kinderen:
Ca 1416 MECHTELD tr ca 1440 1e Floris v Maelstede, tr 2e Bruysten de Jeude/Joode.
Ca 1416 CHRISTINE tr ca 1440 Maarten v Herlaer, Heer v Poederoyen en Peursum.

In 1424 is hij Heer van Hardinxveld, Giesse Nieuwkerk, Giessendam, Giessenburg, Ottoland, Peursum, Oud en Nieuw Goudriaan, Wijngaarden, Papendrecht, Matena enVinkenland
In 1411 is hij persoonlijk raadsheer, kamerheer en leenman van Graaf Willem VI van Holland. Deze beleent hem een groot deel van de Alblasserwaard.
Op 14 april 1412 (Mi Ch/IV 199/222) doet Walraven van Brederode afstand een groot deel van zijn bezittingen in de Alblasserwaard, door de spade in de dijk te steken, aan graaf Willem VI van Holland die het in leen gaf aan zijn persoonlijk raadsheer Arend van Gendt de volgende bezittingen:
De heerlijkheden:
  Hardinxveld
  Giesse Nieuwkerk
  Giessendam
  Mosienbroek
  Polder Schaluinersloot
  Giessenmond
Op 4-12-1412 de Heerlijkheden
  Ottoland
  Giesse
pdrecht3b_2.jpg (102082 bytes)
(afb. 2 - afstand ambachten Giessen etc)

Hij herbouwt de stenen woontoren met gracht de Giessenburcht te Giessenburg en noemt zich Heer van Giessenburg.
In 1420 komt hij in bezit van Oud en Nieuw Goudriaan van Willem III v Brederode.
Op 21 maart 1421 wordt hij Heer van Papendrecht en krijgt hij de Heerlijkheid van Papendrecht en Matena in leen van Jacoba v Beieren Gravin van Holland nadat Willem III van Brederode er afstand van had gedaan op 28 oktober 1420.
In 1424 krijgt hij de Heerlijkheid van Wijngaarden en Hofwegen in leen nadat Willem III van Brederode er afstand van had gedaan.
In 1427 is hij persoonlijk raadsheer van Gravin Jacoba v Beieren.
Op 10-11- 1430 tot 1450 is hij benoemd als Dijkgraaf v/d Alblasserwaard in 1450 draagt hij dit over aan Reynier van Hemerten (Hemert) Janz voor 10 jaar.
Op 16-8-1432 verkoopt hij de Heerlijkheid van Wijngaarden aan Godschalk Oem Tielmanz uit Dordrecht.
In 1432/1441 is hij o.a. ambassadeur in Denemarken en Engeland en in dienst van Philips van BourgondiŽ.
In 1433 leggen de Hoogheemraden van de Alblasserwaard beslag op de helft van de buitendijks gelegen polder Vinkenland van Arend van Gendt, vanwege achterstallig onderhoudt van de dijk van Papendrecht. In 1438 krijgt hij zijn bezit weer terug na reparatie van de dijk.
In 1438 verkoopt hij de Heerlijkheid van Hofwegen.
Op 24-9-1438 (archief Hof en Raad van Holland/ folio 204) wordt Heer Daniel, bastaard van der Merwede uit Dordrecht, door het Hof van Holland aangeschreven dat hij Arend van Gendt rustig van het veer van Papendrecht gebruik laat maken.
In 1451 heeft hij weer problemen met Heer Daniel bastaard van der Merwede over het gebruik van het Veer in Papendrecht.(uit het klepboek van Dordrecht).
Heer Daniel v/d Merwede wordt voor 10 jaar verbannen uit Dordrecht en hij beloofd aan de schepenen v/d stad Dordrecht bij daglicht uit de stad te gaan en 10 jaar op 3 mijl v/d stad te verblijven.
Ook beloofd hij dat hij Heer Arend van Gendt of iemand uit Papendrecht niets zou misdoen.
Op 27-11- 1455 draagt hij de Heerlijkheid van Hardinxveld over aan zijn dochter Mechteld van Gendt en Bruysten de Jeude.
En de Heerlijkheid van Papendrecht en Matena aan zijn dochter Christine van Gendt en Maarten van Herlaer Heer van Poederoyen en Peursum.
Op 2-2-1456 wordt de erfpacht van de halve tiende van Papendrecht overgedragen aan Christine van Gendt getrouwd met Maarten v Herlaer Heer van Poederoyen
In januari 1462 steken de kinderen van Arend van Gendt de spade in de dijk en verlaten de Heerlijkheid van Papendrecht en Matena en krijgt Reynier van Hemerten Janz de Heerlijkheid van Papendrecht en Matena in leen.
Op 4-6-1484 wordt de erfpacht van de halve tiende van Papendrecht overgedragen aan Johanna van Herlaer (dochter van Maarten v Herlaer en Christine van Gendt) getrouwd met Pieter van Hemert Heer van Poederoyen.
Op 21-11- 1486 werd de erfpacht van de halve tiende van Papendrecht overgedragen aan Tielman Oem Godschalkz Heer van Papendrecht en Matena.
Het bezit van Arend van Gendt Willemz in de Alblasserwaard:
4000 morgen land
240 dijkhoeven
250 waterhoeven

Bronvermelding:
Hist. Ver. Het land van Brederode, Vianen.
Hist. Ver. Giessenburg.
Drs. P. Verrips uit zijn studie over de Heeren van Hardinxveld en Giessenburg.
Historische kring Gente /Betuwe
Een onbekende Middeleeuwer iets over Arend van Gendt door J. van Toll (1939).
Heer arend van Gendt een middeleeuwsche ridder in het kader van zijn tijd door L.F. van Gent (1942) (alleen te verkrijgen bij de Hist. kring Gente).
Archief v/h Hof van Holland.
Archief v/d Graven van Holland.
Collectie d'Ablaing van Giessenburg.
Repetitorum op de lenen v/d Proosdij van Sint Marie te Utrecht goederen in de Alblasserwaard door C. Hoek.
Frans van Mieris Groot charterboek der Graven v Holland Zeeland.

(C) Papendrecht februari 2009 H.W.G. van Blokland-Visser.