DEEL 6:
PAPENDRECHT EN DE HEERLIJKHEID EN DE HEREN EN VROUWEN VAN PAPENDRECHT EN MATENA

Door H.W.G. van Blokland-Visser

FAMILIE ONDERWATER UIT DORDRECHT EN DE HEERLIJKHEID VAN PAPENDRECHT EN MATENA
(Een deel v/h archief v/d Heerlijkheid van Papendrecht en Matena vanaf ca 1540 is bewaard gebleven in Archief 3, Stadsarchief Dordrecht).

Familiewapen
  Gevierendeeld twee wapens links boven en rechts onder 
  Een blauw veld doorsneden met een witte dwarsbalk
  met bovenin twee witte zwanen en onderin een witte zwaan
  Rechts boven en links onder
  Een wit veld met een rood schildhoofd daarin 3 torens van goud
De familie Onderwater was een vooraanstaande regenten en koopmansfamilie/ handelaren in hout en leden van raden van de vroedschap en burgemeesters van Dordrecht.

HENDRIK ONDERWATER BOUDEWIJNZ Heer van Papendrecht en Matena 1697-1699.
Heer van Puttershoek
Ged: 10-24-1642 te Dordrecht z.v. Boudewijn Onderwater en Maria v/d Graeff uit Rotterdam
Heer van Puttershoek. Hij is houthandelaar te Dordrecht en trouwt op 28-4-1669 te Dordrecht met Johanna Hallincq. (Vrouwe van Puttershoek 1672/1706).
Kinderen:
1670 MARIA
1671 MARGARETA
1673 BOUDEWIJN tr 1702 Susanna Everwijn.
(Heer van Papendrecht 1699/1732 en Puttershoek 1712-1743).
1675 JOHAN (Heer van Puttershoek 1706-1712).
1679 JOHANNA ongehuwd (Vrouwe van Papendrecht 1732-1744).
1682 HENDRIK
Op 4-6- 1697 koopt hij de Heerlijkheid van Papendrecht voor f 37.000,- van Otto Hoynck van Papendrecht Cornelisz

BOUDEWIJN ONDERWATER HENDRIKZ Heer van Papendrecht en Matena 1699-1732
Heer van Puttershoek 1712-1743
Ged: 30-1-1673 te Dordrecht, overl: 1743 te Dordrecht z.v. Hendrik Onderwater en Johanna Hallincq.
Hij trouwt op 29-1-1702 te Dordrecht met Susanna Everwijn (Vrouwe van Puttershoek 1743-1756).
Kinderen:
1703 HENDRIK tr Hendrika Catharina Stoop (Heer van Puttershoek 1756-1770).
1705 JOHANNA tr Mr. Johan de Roo.
1711 BOUDEWIJN tr Cornelia Everwijn.
1713 POMPEJUS tr Abigail Catharina de Salis.
1716 SAMUEL tr Anna Hoogewerf.
In 1699 wordt hij Heer van Papendrecht en Matena en krijgt hij de Heerlijkheid van Papendrecht en Matena van zijn vader.
Op 18-19 maart 1709 krijgt hij te maken met een grote overstroming in de Alblasserwaard en moesten er hulpgaten worden gegraven in de dijk van Papendrecht, om het water uit de Alblasserwaard te laten lopen.
In 1712 wordt hij Heer van Puttershoek na het overlijden van zijn broer Johan Onderwater en krijgt hij de Heerlijkheid van Puttershoek.
Op 7 februari 1726 weer een grote overstroming in de Alblasserwaard. 2 hulpgaten worden in de dijk van Papendrecht gegraven, ieder van 48 meter breed (12 roede). Als Heer van Papendrecht en Matena was hij verantwoordelijk voor het herstel van de dijk en er was geen opbrengst van zijn land want dat stond in Papendrecht het langst onder water omdat dit het laagste deel is in de Alblasserwaard.
In 1732 draagt hij de Heerlijkheid van Papendrecht en Matena over aan zijn zuster Johanna Onderwater.

JOHANNA ONDERWATER HENDRIKSD Vrouwe van Papendrecht en Matena 1732-1744
.
Ged: 16-8-1679 te Dordrecht d.v. Hendrik Onderwater en Johanna Hallincq.
Zij is ongehuwd.
In 1732 wordt zij Vrouwe van Papendrecht en draagt Boudewijn Onderwater de Heerlijkheid van Papendrecht en Matena over aan zijn zuster.
In 1738 moet Johanna Onderwater als Vrouwe van Papendrecht diep in de buidel tasten om mee te betalen aan twee nieuwe watermolens in Papendrecht, om na een overstroming het water snelle weg te krijgen uit de Alblasserwaard.
Op 1 maart 1741 weer een overstroming in de Alblasserwaard de schade in Papendrecht is enorm er spoelen 21 huizen weg er moeten 3 hulpgaten worden gegraven bij Oosteind /Kraaihoek en grens Westeind /Noordhoek van 21 roede /80 meter (roede is 3.76m)
Op 25-11-1744 verkoopt Johanna Onderwater de Heerlijkheid van Papendrecht en Matena met alle landen, gorzen, rietvelden, visserijen en het halve veer van Papendrecht naar Dordrecht aan de Stad Dordrecht voor f 45.000,-.

(afb. 1 - VERKOOP HEERLIJKHEDEN VAN PAPENDRECHT EN MATENA op 25 november 1744 door
Johanna Onderwater Vrouwe van Papendrecht en Matena aan de Stad Dordrecht voor f 45.000
)
(Erfgoedcentrum Diep, archief 3, inv. nr. 2347)
pdrecht3f_1_onderwater.jpg (195386 bytes) pdrecht3f_1a_onderwater.jpg (143295 bytes) pdrecht3f_1b_onderwater.jpg (120284 bytes)

DE STAD DORDRECHT 1744-1865
(Een deel v/h archief v/d Heerlijkheid van Papendrecht en Matena is bewaard gebleven in Archief 3, Stadsarchief Dordrecht)
Op 25 november 1744 koopt de Stad Dordrecht de Heerlijkheid van Papendrecht en Matena van de Vrouwe van Papendrecht Johanna Onderwater voor f 45.000,- met de landerijen, gorzen, rietvelden, visserijen en het halve veer van Papendrecht naar Dordrecht.
Het bestuur van Papendrecht werd door Dordrecht opgedragen aan twee schepenen van Dordrecht:
1e in 1745 aan MR. NICOLAAS VAN DER DUSSEN EWOUTZ
Heer van Oost Barendrecht 1748-1770 en Schepen van Dordrecht
Geb: 1718, overl: 1770 te Dordrecht.
2e in 1770 aan ANTHONY BALTHAZAR VAN DEN BRANDELER
Schepen te Dordrecht, Koopman, zijdefabrikant te Dordrecht.
Geb: 1740 te Dordrecht z.v. Francois v/d Brandeler en Anna Sophia Repelaer.
Hij trouwt op 23-9-1781 te Dordrecht met Cornelia Rees, weduwe v Jacob Stoop.
In 1865 verkoopt de Stad Dordrecht de Heerlijkheid van Papendrecht en Matena in een openbare veiling voor f 10.000,- aan Ir. Johannes Marinus van der Made, directeur v/d gasfabriek te Dordrecht.


FAMILIE VAN DER MADE UIT DORDRECHT EN DE HEERLIJKHEID VAN PAPENDRECHT EN MATENA

Van de familie v/d Made en de Heerlijkheid van Papendrecht en Matena is geen archief bewaard gebleven of het berust nog bij de familie.

IR. JOHANNES MARINUS V/D MADE Heer v Papendrecht en Matena 1865-1890
Geb: 14-11-1820 te Klundert. Hij trouwt met Maria Lefeber geb: 16-10-1819 te Breskens.
Kinderen:
1847 (Arnhem) JOHANNES DIRK
1849 (Gent) DIRK JOHANNES
1850 (Brakel) PIETER ANNE (Heer v Papendrecht 1890/1901) tr Maria J.H. v Tiffelen
1855 (Dordrecht) PAULUS ROELOF
In 1850 woont hij te Dordrecht. Hij is civiel ingenieur en in 1851 is hij directeur van de 1e gasfabriek te Dordrecht.
In 1851 wordt hij lid van de vrijmetselarij Loge ,,La Flamboyante,, te Dordrecht.
In 1865 koopt hij op een openbare veiling de Heerlijkheid van Papendrecht en Matena van de stad Dordrecht voor f 10.000,-.
In 1870 verhuist hij naar Dubbeldam.
In 1870 laat hij de Marianne Hoeve herbouwen aan het Nanegat (deze boerderij had hij elders laten afbreken).
In 1872 verhuisd hij naar Amsterdam en is dan directeur van de Kon Fabriek v Stoom en Werktuigen.
In 1890 gaat hij met pensioen en gaat in Maarsen wonen en draagt hij de Heerlijkheid van Papendrecht en Matena over aan zijn zoon Pieter Anne v/d Made.

PIETER ANNE V/ D MADE JOHANNESZ Heer van Papendrecht en Matena 1890-1901.
Geb: 17-8-1850 te Brakel, overl: voor 1901 z.v. Ir Johannes Marinus v/d Made en Maria Lefeber. Hij trouwt met Maria Johanna Henrica v Tiffelen.
In 1890 gaat zijn vader met pensioen en krijgt hij de Heerlijkheid van Papendrecht en Matena van zijn vader.
In 1901 wordt de Heerlijkheid van Papendrecht en Matena door de weduwe van Pieter Anne v/d Made en de erven v/d Made verkocht aan Gerardus Laurentius Maria van Es, tabakshandelaar te Rotterdam.

FAMILIE VAN ES UIT ROTTERDAM EN DE HEERLIJKHEID VAN PAPENDRECHT EN MATENA
Van de familie van Es en de Heerlijkheid van Papendrecht en Matena is geen archief bewaard gebleven, of het berust nog bij de familie van Es te Rotterdam.

GERARDUS LAURENTIUS MARIA VAN ES Heer van Papendrecht en Matena 1901-1948.
Overl: 1948 te Rotterdam Tabakshandelaar te Rotterdam.
In 1901 koopt hij de Heerlijkheid van Papendrecht en Matena van de erven v/d Made.
In 1904 schenkt hij geld voor de eerste Christelijke school te Papendrecht aan de Kerkbuurt.
In1919 toen het tiendrecht definitief was opgeheven verkoopt hij een groot deel van zijn bezit o.a. De Marianne Hoeve aan het Nanegat met weilanden aan aannemer Jan Teunis Visser Martz directeur van N.V. Visser en Smit te Papendrecht. Deze laat in 1922 een stuk aan de Marianne hoeve bouwen. Deze boerderij bleef in bedrijf tot 1986 toen omwonenden door procedures hier een eind aan maakte. Later werd de boerderij prachtig gerestaureerd.
Na zijn overlijden in 1948 vermaakte hij zijn titels aan zijn zoon en dochter.
De zoon M.L.A. van Es krijgt de titel van Vrijheer van Papendrecht
De dochter Mevr. van Es getrouwd met Mr. Jan Visser te Rotterdam erft de titel van Vrouwe van Matena en het Waaltje in het Oosteind te Papendrecht.

Bronvermelding:
Hist. Kring Velsen: gegevens over de Heeren van Brederode
,,Onvoltooide Roem,, boek over de eerste negen Heeren van Brederode 1203-1473 door Jan H. Verhoog.
(een aanrader om in te zien als naslagwerk over de familie van Brederode die ook grote delen van de Alblasserwaard in bezit had.
Het boek noemt vele akten met vertaling en waar zij in een archief bewaard worden en terug te vinden zijn. Met achtergronden van de familie v Brederode en hun aangetrouwde verwanten.
Hist. Kring Gente: gegevens over de familie van Gendt, Boekje over Arend van Gendt.
Hist. Kring Rhenen: gegevens over de familie van Hemerten/Hemert van Dhr. A.J. van Dijk.
Hist. Ver Giessenburg: gegevens over Arend van Gendt Heer van Giessenburg.
Drs. P.Verrips: gegevens over Arend van Gendt Heer van Giessenburg en Papendrecht enz.
Het Utrechts Archief: Kapittel van Sint Marie, Inscriptiones van Buchel.
Drs. Jan Jaap Luijt: vertaling in het Nederlands van de Latijnse akte uit 1251 van de erfpacht halve tiende v Papendrecht aan Willem v Brederode.
Stadsarchief Dordrecht: families Oem, van Muylwijk, Hoynck, Onderwater, van der Made.
Stadsarchief Dordrecht: Archief 3 de heerlijkheid v Papendrecht en Matena v/a ca 1540.
Erica van D.: onderzoek in de Nederlandse Adelsboeken.

(C) Papendrecht februari 2009 H.W.G. van Blokland-Visser.